Udruženje za istraživanje i socijalne inovacije ADT dobilo je podršku kroz IMPETUS Citizen Science Accelerator, evropski program koji finansira i mentorira inovativne projekte građanske nauke. Ova podrška omogućila je ADT-u realizaciju projekta “Citizen Science for Disaster Risk Preparedness Policy Development in Kakanj”, inicijative koja uključuje građane u istraživanje i mapiranje rizika od katastrofa u lokalnoj zajednici.
IMPETUS je evropski projekat finansiran kroz program Horizon Europe, čiji je cilj jačanje i razvoj inicijativa građanske nauke širom Evrope. Projekat pruža finansijsku podršku, mentoring i trening organizacijama koje razvijaju participativne istraživačke projekte u kojima građani aktivno učestvuju u prikupljanju podataka i kreiranju rješenja za društvene izazove. Poseban fokus IMPETUS-a je na projektima koji doprinose Evropskom zelenom planu, održivom razvoju i društvenoj inkluziji, te jačaju vezu između nauke, društva i donosilaca odluka.
Kroz svoj Accelerator program, IMPETUS podržava projekte koji razvijaju inovativne modele saradnje između istraživača, institucija i lokalnih zajednica, sa ciljem jačanja uticaja građanske nauke na javne politike i društvene promjene. Uz podršku IMPETUS-a, ADT realizuje projekat “Citizen Science for Disaster Risk Preparedness Policy Development in Kakanj”, koji uključuje građane u prikupljanje podataka o okolišnim rizicima i potencijalnim katastrofama. Projekat kombinuje istraživačke metode, terenski rad i digitalne alate za geomapiranje kako bi se identifikovali rizici poput zagađenja, klizišta, poplava i degradacije okoliša.
U projektu učestvuju lokalni volonteri i građanski naučnici koji kroz radionice i obuke uče kako dokumentovati okolišne probleme, prikupljati podatke i učestvovati u izradi preporuka za javne politike. Na ovaj način građani postaju aktivni učesnici u procesu istraživanja i donošenja odluka o zaštiti okoliša i sigurnosti zajednice. Rezultati projekta uključuju mapiranje okolišnih i katastrofalnih rizika, izradu policy briefova i razvoj metodologije za građansko mapiranje rizika, koja se može primijeniti i u drugim zajednicama.
Rizici od katastrofa u mnogim industrijskim sredinama poput Kaknja sve su više povezani sa klimatskim promjenama i dugotrajnim zagađenjem okoliša. Ekstremne vremenske pojave, intenzivne padavine, suše i temperaturne promjene povećavaju vjerovatnoću poplava, klizišta i drugih prirodnih katastrofa.
Istovremeno, industrijsko zagađenje zraka, vode i tla dodatno povećava ranjivost lokalnih ekosistema i zajednica. Kada se prirodni i industrijski rizici preklapaju, posljedice mogu biti ozbiljnije i dugotrajnije po zdravlje ljudi, infrastrukturu i okoliš.
Zbog toga je uključivanje građana u istraživanje i mapiranje rizika sve važniji pristup u savremenim politikama upravljanja katastrofama i klimatske adaptacije. Projekti poput ovog pokazuju kako građanska nauka može pomoći zajednicama da bolje razumiju rizike u svom okruženju i aktivno učestvuju u pronalaženju rješenja.